Ustavni sud Republike Srpske, na osnovu člana 115. Ustava Republike Srpske, člana 37. tač. a), g) i d), člana 40. stav 5, člana 60. stav 1. tačka a) i člana 61. stav 1. tačka d) Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 104/11 i 92/12), na sjednici održanoj 16. jula 2025. godine, d o n i o j e
O D L U K U
Utvrđuje se da član 99a. st. 4. i 6. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23) nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske.
Ne prihvata se inicijativa za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti člana 80, člana 99a. st. 1, 2, 3. i 5, člana 99b. i člana 99v. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23).
O b r a z l o ž e nj e
Advokatska komora Republike Srpske dala je Ustavnom sudu Republike Srpske inicijativu za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 90/23). Iz sadržine navedene inicijative proizlazi da se istom osporavaju odredbe čl. 80, 99a, 99b. i 99v. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br.6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23) zbog toga što se, kako je navedeno, osporenim zakonskim odredbama na jednak način i sa značajnim posljedicama vrijeđa ustavno načelo vladavine prava iz člana 5. alineja 4, te odredbe čl. 10. i 16. stav 1. Ustava Republike Srpske. U inicijativi se, nakon citiranja osporenog člana 80. navedenog zakona, tvrdi da postupak izlaganja predstavlja postupak kojim se može ozbiljno zadirati u imovinska prava lica upisanih u javne evidencije zbog čega „nije jasna intencija zakonodavca da licu čije je prebivalište, odnosno boravište nepoznato, Komisija za izlaganje postavlja privremenog zastupnika iz reda diplomiranih pravnika sa položenim stručnim ispitom za rad u organima uprave zaposlenih u organima jedinice lokalne samouprave“. Obrazlažući navedeno davalac inicijative iznosi mišljenje da lica čije je prebivalište, odnosno boravište nepoznato, u postupcima izlaganja pred Komisijom za izlaganje, treba da zastupaju advokati jer „oni imaju adekvatne kompetencije da u punom kapacitetu štite imovinska prava tih lica“. U inicijativi se takođe tvrdi da osporeno propisivanje onemogućava građane da koriste pravo na adekvatnu pravnu zaštitu u postupcima koje provode sudovi i organi uprave, kao i da je propisana naknada u iznosu od 15 KM po predmetu apsolutno neprihvatljiva, s obzirom na to da advokati postupaju u skladu sa Tarifom o nagradama i naknadi troškova za rad advokata kojom se određuje visina nagrade koja pripada advokatu za rad u izvršavanju djelatnosti advokata i određuje visina naknade troškova u vezi sa tim radom. Dalje se u inicijativi citiraju odredbe člana 99a. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske i navodi da Advokatska komora Republike Srpske smatra da „uvođenje posebnog postupka radi utvrđivanja osnovanosti zahtjeva, kao i ograničavanje uslova za zabilježbu“, te propisivanje „da nema žalbe na prvostepeno rješenje, već da se vodi upravni spor“ i „da pravosnažno rješenje kojim se utvrđuje ispunjenost uslova i nalaže upis zabilježbe spora predstavlja osnov za donošenje rješenja o upisu zabilježbe spora u javnu evidenciju“, čine institut zabilježbe spora bespredmetnim i neefikasnim. Pored toga, osporenim propisivanjem gubi se povjerenje u zemljišne knjige, a povjerenje u zemljišne knjige, kako naglašava davalac inicijative, predstavlja najvažnije načelo u postupcima ukljižbe vlasničkih prava u zemljišnim knjigama. Potom davalac inicijative citira odredbe člana 99b. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske i navodi da je propisivanjem „da je lice na osnovu čijeg zahtjeva je upisana zabilježba spora, a nije uspjelo u sporu, odgovorno za naknadu štete licu koje je kao imalac nekog stvarnog prava upisano u javne evidencije“ stavljen prevelik i neosnovan teret na to lice, te u vezi s tim ukazuje na Zakon o obligacionim odnosima kojim je propisano „pitanje štete i naknade štete na cjelovit i potpun način“. U vezi sa odredbom člana 99v. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske kojom je propisano da se odredbe ovog zakona koje se odnose na upis i brisanje zabilježbe spora u katastar nepokretnosti shodno primjenjuju i na upis i brisanje zabilježbe spora i u drugim javnim evidencijama u kojima se upisuju stvarna prava, davalac inicijative navodi da je donošenjem Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske, prije više od deset godina, stavljen van snage Zakon o zemljišnim knjigama, osim odredbi koje se odnose na korišćenje i održavanje zemljišnoknjižne evidencije, te ističe da nije moguće na ovakav način mijenjati odredbe Zakona koji je prestao da važi, pa čak ni onih odredbi koje se odnose na korišćenje i održavanje evidencija. Uz to, davalac inicijative tvrdi da su odredbe ovog zakona u suprotnosti sa Zakonom o zemljišnim knjigama koji je lex specialis u odnosu na Zakon o premjeru i katastru Republike Srpske. Polazeći od izloženog davalac inicijative predlaže da Sud utvrdi da osporene zakonske odredbe nisu u saglasnosti sa navedenim odredbama Ustava.
Narodna skupština Republike Srpske nije dostavila odgovor na navode iz inicijative.
Osporenim odredbama Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23) propisano je: članom 80. da licu čije je prebivalište, odnosno boravište nepoznato komisija za izlaganje po službenoj dužnosti, a na prijedlog jedinice lokalne samouprave, za privremenog zastupnika postavlja lice iz reda diplomiranih pravnika sa položenim stručnim ispitom za rad u organima uprave zaposlenih u organima jedinice lokalne samouprave na čijoj teritoriji se izlažu podaci o nepokretnostima i utvrđuju prava na tim nepokretnostima (stav 1), da je načelnik ili gradonačelnik jedinice lokalne samouprave dužan u roku od osam dana od dana dostavljanja obavještenja o početku izlaganja katastarske opštine dostaviti podatke za lica iz reda zaposlenih diplomiranih pravnika koji će biti postavljeni za privremene zastupnike u postupku osnivanja katastra nepokretnosti (stav 2), da se u slučaju da načelnik ili gradonačelnik jedinice lokalne samouprave ne dostavi podatke o licima koja će biti postavljena za privremene zastupnike, kao i u slučaju kada je jedinica lokalne samouprave stranka u postupku, privremeni zastupnik postavlja iz reda advokata ili poslovno sposobnih lica (stav 3), da se za lica koja se postavljaju za privremenog zastupnika iz stava 3. ovog člana određuje naknada u iznosu od 15 KM po predmetu u kome su određeni (stav 4), da troškove privremenog zastupnika iz stava 4. ovog člana snosi jedinica lokalne samouprave na čijoj teritoriji se se izlažu podaci o nepokretnostima i utvrđuju prava na tim nepokretnostima (stav 5); članom 99a. da je zabilježba spora upis kojim se čini vidljivim da se povodom stvarnog prava vodi pred sudom postupak čiji bi ishod mogao uticati na upis, pripadanje, postojanje, obim, sadržaj ili opterećenje tog prava (stav 1), da zahtjev za zabilježbu spora lice koje smatra da mu je povrijeđeno stvarno pravo podnosi nadležnoj područnoj jedinici Uprave i uz zahtjev dostavlja sljedeću dokumentaciju: a) kopiju tužbe, b) dokaz da je parnica počela da teče (stav 2), da nadležna područna jedinica Uprave, u roku od osam dana od dana predaje zahtjeva sa dokumentacijom iz stava 2. ovog člana, donosi rješenje o ispunjenosti uslova i vrši upis zabilježbe spora u javnu evidenciju u sljedećim slučajevima: a) ukoliko je podnosilac zahtjeva prethodni nosilac stvarnog prava, b) ukoliko je u pitanju spor po tužbi za utvrđivanje bračne tekovine, spor po tužbi za utvrđivanje prava svojine po osnovu prava nasljeđivanja, spor po tužbi radi utvrđivanja ništavosti ugovora zbog povrede zakonskog prava preče kupovine, odnosno upisanog ugovornog prava preče kupovine (stav 3), da se protiv rješenja iz stava 3. ovog člana može izjaviti žalba u roku od osam dana od dana dostavljanja rješenja, a Uprava je dužna odluku donijeti po hitnom postupku (stav 4), da nadležna područna jedinica Uprave odbija zahtjev za zabilježbu spora u slučaju kada nisu ispunjeni uslovi iz st. 2. i 3. ovog člana (stav 5), da nadležna područna jedinica Uprave odbija zahtjev za zabilježbu spora i u slučaju kada su ispunjeni uslovi iz st. 2. i 3. ovog člana, ali se spor odnosi na postupak po vanrednim pravnim lijekovima (stav 6); članom 99b. da zabilježba spora ima pravno dejstvo u smislu da pravosnažna odluka donesena po tužbi djeluje i protiv lica koja su stekla stvarna prava na nepokretnostima nakon podnošenja zahtjeva za upis zabilježbe spora, pa se izvršenje može neposredno sprovesti bez obzira na to da li je u međuvremenu došlo do promjene imalaca prava (stav 1), da kada je postupak po osnovu zabilježenog spora okončan odlukom kojom je stranci priznato određeno pravo, upis priznatog prava dobija ono mjesto u prvenstvenom redu koje mu je bilo osigurano zabilježbom spora (stav 2), da zahtjev za brisanje zabilježbe spora u javnoj evidenciji podnosi zainteresovana stranka nadležnoj područnoj jedinici Uprave, uz dostavljanje pravosnažne odluke nadležnog suda, kojom je predmetni spor okončan (stav 3), da nadležna područna jedinica Uprave, na osnovu zahtjeva iz stava 3. ovog člana, u roku od osam dana donosi rješenje o brisanju zabilježbe spora u javnoj evidenciji (stav 4), da protiv rješenja iz stava 4. ovog člana nije dozvoljena žalba, ali se može pokrenuti upravni spor (stav 5); članom 99v. da se odredbe ovog zakona koje se odnose na upis i brisanje zabilježbe spora u katastar nepokretnosti shodno primjenjuju i na upis i brisanje zabilježbe spora i u drugim javnim evidencijama u kojima se upisuju stvarna prava.
Odredbama Ustava Republike Srpske u odnosu na koje je tražena ocjena ustavnosti osporenih odredaba Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23) utvrđeno je: da se ustavno uređenje Republike temelji, između ostalog, na vladavini prava (član 5. alineja 4), da su građani Republike ravnopravni u slobodama, pravima i dužnostima, jednaki su pred zakonom i uživaju istu pravnu zaštitu bez obzira na rasu, pol, jezik, nacionalnu pripadnost, vjeroispovijest, socijalno porijeklo, rođenje, obrazovanje, imovno stanje, političko i drugo uvjerenje, društveni položaj ili drugo lično svojstvo (član 10) i da svako ima pravo na jednaku zaštitu svojih prava u postupku pred sudom i drugim državnim organom i organizacijom (član 16. stav 1).
Ustav u drugim odredbama koje su od značaja za ocjenjivanje ustavnosti osporenih odredaba Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske utvrđuje: da Republika uređuje i obezbjeđuje, između ostalog, svojinske i obligacione odnose i zaštitu svih oblika svojine, organizaciju, nadležnost i rad državnih organa, te druge odnose od interesa za Republiku, u skladu sa zakonom (tač. 6, 10. i 18. Amandmana XXXII na Ustav Republike Srpske, kojim je zamijenjen član 68. Ustava), da Narodna skupština donosi zakone, druge propise i opšte akte (član 70. stav 1. tačka 2), te da zakoni, statuti, drugi propisi i opšti akti moraju biti u saglasnosti sa Ustavom (član 108. stav 1).
Saglasno Ustavom utvrđenim ovlašćenjima, Zakonom o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 -Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23) uređeni su upravni i stručni poslovi koji se odnose na premjer Republike Srpske, katastar nepokretnosti, katastar vodova, osnovne geodetske radove, adresni registar, topografsko-kartografsku djelatnost, Geoinformacioni sistem Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove Republike Srpske i druga pitanja od značaja za ovu oblast (član 1) te je, između ostalog, propisano: članom 4. da je katastar nepokretnosti osnovni i javni registar o nepokretnostima i stvarnim pravima na njima (stav 1), a nepokretnosti koje se, u smislu ovog zakona, upisuju u katastar nepokretnosti su: a) zemljište (katastarske parcele poljoprivrednog, šumskog, građevinskog i drugog zemljišta), b) nadzemni i podzemni građevinski objekti i v) posebni dijelovi objekata koji čine građevinsku cjelinu (stan, poslovni prostor, garaža i drugi objekti); članom 7. da se za rješavanje pojedinih pitanja upisa stvarnih prava koja nisu uređena ovim zakonom primjenjuju odredbe zakona kojim se uređuju svojina i druga stvarna prava, a za rješavanje pitanja postupka koja nisu uređena ovim zakonom primjenjuju se odredbe zakona kojim se uređuje parnični, vanparnični postupak, opšti upravni postupak i upravni spor; članom 53. da su osnovna načela katastra nepokrtnosti: načelo upisa, načelo javnosti, načelo prvenstva, načelo pouzdanja, načelo legaliteta, načelo formalnosti, načelo obaveznosti i načelo određenosti; članom 55. da svako ima pravo da izvrši uvid u podatke koje sadrži katastar nepokretnosti, da mu se izda list nepokretnosti ili potvrda da je određena nepokretnost ili pravo upisano u katastar nepokretnosti; članom 56. da se smatra da su podaci o nepokretnosti istiniti i da potpuno odražavaju činjenično i pravno stanje nepokretnosti (stav 1); članom 62. da se svojina i druga stvarna prava na nepokretnostima stiču, prenose i ograničavaju upisom u katastar nepokretnosti (konstitutivnost upisa), a prestaju brisanjem upisa (stav 1), da se u slučajevima određenim zakonom, svojina i druga stvarna prava na nepokretnostima mogu steći i prije upisa u katastar nepokretnosti, a upisom proizvode pravno dejstvo prema trećim licima (deklarativnost upisa (stav 2); članom 71. da se katastar nepokretnosti osniva u katastarskim opštinama u kojima je na snazi popisni katastar, katastar zemljišta uspostavljen na osnovu premjera u poliedarskoj projekciji, katastar zemljišta i katastar nepokretnosti sa utvrđenim korisnikom uspostavljeni na osnovu premjera u Gaus-Krigerovoj projekciji i zemljišna knjiga (stav 1), da se katastar nepokretnosti osniva za cijelu katastarsku opštinu (stav 2), da se katastar nepokretnosti osniva prema podacima: a) katastarske evidencije, zemljišne knjige, knjige uloženih ugovora o otkupu stambenih zgrada i stanova i knjige uloženih ugovora o prodaji poslovnih zgrada, poslovnih prostorija i garaža, b) katastarskog ili komasacionog premjera (stav 3), da se katastar nepokretnosti osniva u postupku izlaganja na javni uvid podataka o nepokretnostima i utvrđivanje prava na nepokretnostima (stav 4), da postupak iz stava 5. ovog člana provodi komisija za izlaganje na javni uvid podataka o nepokretnostima (stav 5), da se na osnovu podataka iz stava 4. ovog člana formira baza podataka katastra nepokretnosti (stav 8); članom 72. da odluku o katastarskom premjeru i osnivanju katastra nepokretnosti donosi Uprava (stav 2); članom 86. da na osnovu činjenica utvrđenih u postupku izlaganja podataka komisija donosi rješenje koje sadrži podatke o nepokretnostima, označenje prava na nepokretnostima i nosilaca tih prava, ograničenje vezano za raspolaganje nepokretnostima, nalog za upis podataka o nepokretnostima i nosiocima prava na nepokretnostima (stav 1); članom 87. da se protiv rješenja komisije iz člana 86. ovog zakona može izjaviti žalba Republičkoj upravi za geodetske i imovinsko pravne poslove u roku od 15 dana od dana prijema rješenja (stav 1), da se žalbom može pobijati rješenje samo u pogledu utvrđenih podataka premjera i katastarskog klasiranja zemljišta (stav 2), da se u pogledu utvrđivanja prava na nepokretnostima može u roku od 30 dana od dana prijema rješenja pokrenuti parnični ili vanparnični postupak kod nadležnog suda, protiv lica kome su utvrđena prava rješenjem iz člana 86. ovog zakona (stav 3); članom 90. da su vrste upisa u katastar nepokretnosti: upis nepokretnosti, upis stvarnih prava, upis određenih obligacionih prava, u skladu sa članom 62. stav 3. ovog zakona, predbilježba i zabilježba; članom 98. da je zabilježba upis kojim se u katastar nepokretnosti upisuju činjenice koje su od značaja za zasnivanje, izmjenu, prestanak ili prenos stvarnih prava na nepokretnostima, koje se odnose na ličnost imaoca prava, na samu nepokretnost ili na pravne odnose povodom nepokretnosti (stav 1), da su od upisa zabilježbe koja je od značaja za zasnivanje, izmjenu, prestanak ili prenos stvarnih prava na nepokretnostima, sva raspolaganja imaoca prava i upisi u katastru nepokretnosti koji su protivni svrsi upisane zabilježbe uslovni i zavise od ishoda rješavanja stvarnih prava na nepokretnosti zbog kojih je zabilježba upisana (stav 2); članom 99. da se zabilježbom vrši upis činjenica koje se odnose na: a) lična stanja imaoca prava, b)prvenstveni red za budući upis, v) pokretanje spora za utvrđivanje prava na nepokretnosti, g) pokretanje upravnog spora protiv drugostepenog rješenja u osnivanju i održavanju katastra neepokretnosti i katastra vodova, d) pokretanje postupka eksproprijacije nepokretnosti, đ) zabranu otuđenja i opterećenja nepokretnosti, e) zabranu upisa stvarnih prava na nepokretnosti, ž) postupak izvršenja, z) zaštitu prirodnih dobara i i) ostale zabilježbe propisane posebnim zakonom; članom 100. da su opšti uslovi za upis stvarnih prava, predbilježbe i zabilježbe u katastar nepokretnosti postojanje: a) upisane nepokretnosti, b) upisanog prethodnika i v) isprave za upis (stav 1), te da opšti uslovi uvijek moraju biti ispunjeni, osim ako je zakonom drugačije određen uslov i osnov upisa (stav 2); član 101. da u trenutku podnošenja zahtjeva za upis, nepokretnost mora biti upisana u katastru nepokretnosti ili može biti upisana istovremeno sa upisom stvarnog prava; članom 189. da će se do dana osnivanja katastra nepokretnosti koristiti i održavati: popisni katastar, katastar zemljišta uspostavljen na osnovu premjera u poliedarskoj projekciji, katastar zemljišta uspostavljen na osnovu premjera u Gaus-Krigerovoj projekciji u skladu sa odredbama Zakona o održavanju premjera i katastra zemljišta ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 19/96 i 15/10), katastar nepokretnosti sa utvrđenim korisnikom uspostavljeni na osnovu premjera u Gaus-Krigerovoj projekciji u skladu sa odredbama Zakona o premjeru i katastru nepokretnosti ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 34/06, 110/08 i 15/10), zemljišna knjiga u skladu sa odredbama Zakona o zemljišnim knjigama Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 67/03, 46/04, 109/05 i 119/08), knjiga uloženih ugovora o otkupu stambenih zgrada i stanova u skladu sa odredbama Pravilnika o vođenju knjige uloženih ugovora o otkupu stambenih zgrada i stanova ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 45/01 i 6/02) i knjiga uloženih ugovora o prodaji poslovnih zgrada, poslovnih prostorija i garaža u skladu sa odredbama Pravilnika o uspostavljanju i vođenju knjige uloženih ugovora o prodaji poslovnih zgrada, poslovnih prostorija i garaža ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 60/05).
Odlukom Ustavnog suda Republike Srpske broj U- 88/23 od 30. oktobra 2024. godine utvrđeno je da član 99a. st. 2, 3. i 5. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 -Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23) nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske. U ovoj odluci koja je objavljena u „Službenom glasnik Republike Srpske“ broj 96/24“ Sud je iznio i detaljno obrazložio razloge nesaglasnosti navedenih odredbi člana 99a. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske sa članom 5. alineja 4. i članom 108. stav 1. Ustava.
Rješenjem Ustavnog suda Republike Srpske broj U- 20/24 od 26. marta 2025. godine, u tački 1. izreke, nije prihvaćena inicijativa za ocjenjivanje ustavnosti člana 24. Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 90/93) kojim je u Zakonu o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18 i 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske) mijenjan član 80. Ustavni sud je u navedenom rješenju iznio i obrazložio stav o ovlašćenju zakonodavca da reguliše oblast upravnih i stručnih poslova koji se odnose na premjer Republike Srpske, te postupak osnivanja katastra nepokretnosti, a u okviru toga i pitanja privremenog zastupanja lica nepoznatog prebivališta/boravišta u postupcima osnivanja katastra nepokretnosti, kao i zbog čega odredbama ovog člana Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske nisu povrijeđene odredbe člana 10, člana 16, člana 39. stav 5, člana 45. stav 1. i člana 108. stav 1. Ustava. Navedeno rješenje Ustavnog suda broj U- 20/24 od 26. marta 2025. godine objavljeno je u „Službenom glasnik Republike Srpske“ broj 30/25.
Imajući u vidu da je navedenom odlukom već odlučeno o ustavnosti člana 99a. st. 2, 3. i 5. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18, 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske i 90/23), a navedenim rješenjem o ustavnosti člana 24. Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 90/23) kojim je u Zakonu o premjeru i katastru Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 6/12, 110/16, 22/18 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske, 62/18 i 95/19 - Odluka Ustavnog suda Republike Srpske) mijenjan osporeni član 80. Sud je, na osnovu člana 37. stav 1. tačka g) Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 104/11 i 92/12), odlučio da ne prihvati inicijativu za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti čl. 80. i 99a. st. 2, 3. i 5. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske
Kada su u pitanju odredbe osporenog člana 99a.Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske kojim je propisano da se protiv rješenja iz stava 3. ovog člana može izjaviti žalba u roku od osam dana od dana dostavljanja rješenja, a Uprava je dužna odluku donijeti po hitnom postupku (stav 4), te da nadležna područna jedinica Uprave odbija zahtjev za zabilježbu spora i u slučaju kada su ispunjeni uslovi iz st. 2. i 3. ovog člana, ali se spor odnosi na postupak po vanrednim pravnim lijekovima (stav 6) Sud je utvrdio da su ove odredbe sadržinski povezane sa odredbama člana 99a. st. 2. i 3. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske, čiju je neustavnost utvrdio Odlukom broj U- 88/23 od 30. oktobra 2024. godine, i da sa njima čine jedinstvenu pravnu i logičku cjelinu, te je stoga utvrdio da ni ove odredbe nisu u saglasnosti sa Ustavom.
U odnosu na stav 1. člana 99a. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske kojim se definiše zabilježba spora, kao upis kojim se čini vidljivim da se povodom stvarnog prava vodi pred sudom postupak čiji bi ishod mogao uticati na upis, pripadanje, postojanje, obim, sadržaj ili opterećenje tog prava, Sud je ocijenio da je navedena odredba samo formalno osporena, bez navođenja bilo kakvog razloga osporavanja ustavnosti koji se može dovesti u vezu sa sadržinom te odredbe. Imajući u vidu da, po ocjeni Suda, formalno isticanje zahtjeva nema značenje inicijative za pokretanje postupka za ocjenu ustavnosti u situaciji kad se ne daju ustavnopravni razlozi osporavanja predmetnog zakonskog rješenja Sud, u odnosu na član 99a. stav 1. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske, nije prihvatio inicijativu za pokretanje postupka, jer ne postoje procesne pretpostavke za vođenje postupka i odlučivanje po zakonu.
Povodom osporavanja odredaba čl. 99b. i 99v. Zakona o premjeru i katastru Republike Srpske, Sud je utvrdio da se u inicijativi ne navode ustavnopravni razlozi osporavanja, već da davalac inicijative zapravo iznosi svoje mišljenje o rješenjima sadržanim u ovim osporenim odredbama i s tim u vezi ukazuje na rješenja sadržana u drugim zakonima, kao i na nesaglasnost odredbe člana 99v. Zakona sa odredbama drugog zakona. S obzirom na to da se iznesenim navodima inicijative ne osporava ustavnost, već cjelishodnost navedenih zakonskih rješenja Sud je, polazeći od svoje nadležnosti utvrđene članom 115. Ustava, ocijenio da nije nadležan da odlučuje o opravdanosti i cjelishodnosti zakonskih rješenja, kao ni o njihovoj saglasnosti sa odredbama drugih zakona.
Cijeneći da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i da prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Sud je, na osnovu člana 40. stav 5. Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske, u ovom predmetu odlučio bez donošenja rješenja o pokretanju postupka.
Na osnovu izloženog odlučeno je kao u izreci ove odluke.
Ovu odluku Ustavni sud je donio u sastavu: predsjednik Suda mr Džerard Selman i sudije: Vojin Bojanić, Svetlana Brković, Amor Bukić, Zlatko Kulenović, prof. dr Radomir V. Lukić, prof. dr Ivanka Marković, prof. dr Darko Radić i akademik prof. dr Snežana Savić.
PREDSJEDNIK
USTAVNOG SUDA
Mr Džerard Selman
Broj: U-71/24
16. juli 2025. godine