Уставни суд РСОдлукеНовости и саопштењаПриступ информацијамаЈавне набавке
Број предмета: U- / Кључна ријеч:
Година подношења иницијативе: Период окончања поступка: -
Садржани појмови:
 
У поља 'Број предмета' подаци се уносе у формату xxx/yy, гдје је xxx број предмета, а yy година подношења иницијативе.
У поље 'Кључна ријеч' уноси се једна или више ријечи на тренутно изабраном језику и у одговарајућем писму (ћирилица или латиница), како би се пронашле све одлуке које у тексту садрже те ријечи.
Није неопходно попунити сва поља. Кликом на дугме 'Прикажи' добићете све одлуке које задовољавају горње критеријуме.
   ||

Ustavni sud Republike Srpske, na osnovu člana 115. Ustava Republike Srpske, člana 37. stav 1. tačka g), člana 40. stav 5,  člana 60. stav 1. tačka a) i člana 61. stav 1. tačka d) Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 104/11 i 92/12), na sjednici održanoj  25. aprila 2019. godine,  d o n i o   j e

 

                                                               O D L U K U

 

         Utvrđuje se  da član 22a stav 1. tačka a) Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br.102/11,108/11, 67/13,31/14 i 44/16) u dijelu koji glasi: " ...ili njihova povezana lica...," nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske.

         Ne prihvata se inicijativa za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti  člana 38. st. 4. i 5. Zakona iz tačke 1. ove odluke.

 

                                                           O b r a z l o ž e nj e

 

        Nemanja Šikman iz Banje Luke dao je Ustavnom sudu Republike Srpske inicijativu za ocjenjivanje ustavnosti Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" broj 44/16) i to člana 4. u dijelu kojim je poslije člana 22. Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11,108/11, 67/13 i 31/14) dodat novi član 22a stav 1, kao i člana 9, kojim je u članu 38. osnovnog teksta zakona izmijenjen stav 4, te dodat novi stav 5, a što u osnovi predstavlja član 22a stav 1. i član 38. st. 4. i 5. Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11,108/11, 67/13, 31/14 i 44/16). Iz navoda kojim se obrazlaže osporavanje odredbi člana 22a stav 1. navedenog zakona proizlazi da je osporena samo tačka a) stava 1. ovog člana Zakona, kojom je propisano da Poreska uprava Republike Srpske neće dodijeliti jedinstveni identifikacioni broj ( u daljem tekstu: JIB) pravnom licu u osnivanju čiji je osnivač pravno ili fizičko lice ili njihova povezana lica koja imaju dospjele, a neizmirene poreske obaveze. Davalac inicijative osporava navedene odredbe Zakona u odnosu na član 5. al. 4. i 5, članove 25. i 27. stav 1, član  30. stav 1, član 31. stav 1, član 39. stav 1, članove 48, 50. i 52. stav 1, član 66. stav 2. i član 108. Ustava Republike Srpske. Kao razlog osporavanja odredbi člana 22a stav 1. tačka a) Zakona davalac inicijative navodi, između ostalog, da se na taj način onemogućava velikom broju subjekata da ostvare svoja prava budući da su prilikom  njihovog ostvarivanja uslovljena izmirenjem poreskih obaveza sa njima povezanih lica iako na izmirenje tih obaveza ni na koji način ne mogu da utiču. U inicijativi se, takođe, detaljno navode i razlozi osporavanja člana 38. st. 4. i 5.  Zakona o poreskom postupku, kojim se lica koja imaju status povezanih lica sa poreskim obveznikom obavezuju na plaćanje njegove poreske obaveze ukoliko se ova obaveza ne može naplatiti od poreskog obveznika, te predlaže da Sud utvrdi da osporene zakonske odredbe nisu u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske.

         Narodna skupština Republike Srpske nije dostavila odgovor na navode iz inicijative.

         Osporenim članom 22a stav 1. Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11, 108/11, 67/13, 31/14 i 44/16) propisano je da Poreska uprava ne dodjeljuje JIB sljedećim licima: pravnom licu u osnivanju čiji je osnivač pravno ili fizičko lice ili njihova povezana lica koja imaju dospjele, a neizmirene poreske obaveze (tačka a), a osporenim članom 38. Zakona da povezano lice odgovara za obaveze poreskog obveznika u slučajevima kada je utvrđeno da se poreska obaveza ne može naplatiti iz novčanih sredstava, pokretne ili nepokretne imovine, hartija od vrijednosti ili ličnih primanja poreskog obveznika (stav 4) te da, u slučaju iz stava 4. ovog člana, Poreska uprava rješenjem o plaćanju poreskih obaveza iz člana 40. ovog zakona utvrđuje da naplata utvrđenih poreskih obaveza od poreskog obveznika nije moguća ni na jedan od zakonom propisanih načina, utvrđuje status povezanog lica i nalaže povezanom licu da plati utvrđenu poresku obavezu u roku od 30 dana od dana dostavljanja rješenja (stav 5).

        Ocjena ustavnosti osporenih odredbi člana 22a stav 1. tačka a) i člana 38. st. 4. i 5. Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11,108/11, 67/13, 31/14 i 44/16) tražena je  u odnosu na član 5. al. 4. i 5, članove 25. i 27. stav 1, član  30. stav 1, član 31. stav 1, član 39. stav 1, član 48. stav 1, članove 50. i 52. stav 1, član 66. stav 2. i član 108. Ustava Republike Srpske, kojima je utvrđeno: da se ustavno uređenje Republike temelji, između ostalog, na vladavini prava i tržišnoj privredi (član 5. al. 4. i 5), da je zajemčena sloboda misli i opredjeljenja, savjesti i uvjerenja, kao i javnog izražavanja mišljenja (član 25), da je naučno, kulturno i umjetničko stvaranje slobodno (član 27. stav 1), da građani imaju pravo na mirno okupljanje i javni protest (član 30. stav 1), da je zajemčena sloboda političkog  organizovanja i djelovanja u skladu sa zakonom (član 31. stav 1), da svako ima pravo na rad i slobodu rada (član 39. stav 1), da se prava i slobode zajemčeni ovim ustavom ne mogu oduzeti ni ograničiti (član 48. stav 1), da se ekonomsko i socijalno uređenje zasniva na ravnopravnosti svih oblika svojine i slobodnom privređivanju, samostalnosti preduzeća i drugih oblika privređivanja u sticanju i raspodjeli dobiti i slobodnom kretanju robe, rada i kapitala u Republici kao jedinstvenom privrednom prostoru (član 50), da se slobodno preduzetništvo može zakonom ograničiti radi zaštite interesa Republike, čovjekove okoline, zdravlja i bezbjednosti ljudi (član 52. stav 1), da ljudska prava i slobode, jednakost pred zakonom, samostalnost i jednak položaj preduzeća i drugih organizacija, ustavni položaj i prava jedinica lokalne samouprave osnova i mjera ovlašćenja i odgovornosti republičkih organa (član 66. stav 2) i da zakoni, statuti, drugi propisi i opšti akti moraju biti u saglasnosti sa Ustavom (član 108).

         U drugim odredbama koje su od značaja za ocjenu osnovanosti navoda davaoca inicijative Ustav utvrđuje: da su građani Republike ravnopravni u slobodama, pravima i dužnostima, jednaki pred zakonom i uživaju istu pravnu zaštitu bez obzira na rasu, pol, jezik, nacionalnu pripadnost, vjeroispovijest, socijalno porijeklo, rođenje, obrazovanje, imovno stanje, političko i drugo uvjerenje, društveni položaj ili drugo lično svojstvo (član 10), da se slobode i prava ostvaruju, a dužnosti ispunjavaju neposredno na osnovu Ustava, osim kada je Ustavom predviđeno da se uslovi za ostvarivanje pojedinih od njih utvrđuju zakonom (član 49. stav 1),  da Republika mjerama ekonomske i socijalne politike podstiče ekonomski razvoj i povećanje socijalnog blagostanja građana (član 51), da Republika i opština budžetom utvrđuju javne prihode i javne rashode, a sredstva budžeta su porezi, takse i drugi zakonom utvrđeni prihodi (član 62), da je obaveza plaćanja poreza i drugih dadžbina opšta i da se utvrđuje prema ekonomskoj snazi obveznika (član 63) i da Republika uređuje i obezbjeđuje, između ostalog, poreski sistem, organizaciju, nadležnost i rad državnih organa, finansiranje ostvarivanja prava i dužnosti Republike, kao i druge odnose od interesa za Republiku, u skladu sa Ustavom (tač. 7, 10, 17. i 18. Amandmana XXXII na Ustav Republike Srpske, kojim je zamijenjen član 68. Ustava).

          Prilikom razmatranja osnovanosti navoda davaoca inicijative Sud je, takođe,  imao  u vidu da se Zakonom o poreskom postupku Republike Srpske uređuje organizacija, nadležnost, prava i obaveze Poreske uprave Republike Srpske, prava i obaveze poreskih obveznika, poreski postupak, plaćanje poreskih obaveza, redovna i prinudna naplata poreskih obaveza, kao i drugi načini prestanka poreskih obaveza, poreska kontrola, postupak po pravnom lijeku i nadzor i prekršaji iz oblasti poreza u Republici Srpskoj (član 1), te je ovim zakonom, između ostalog, propisano i to članom 2. da je  porez  svaka obaveza plaćanja propisana poreskim propisima koju je poreski obveznik dužan da uplati u korist budžeta Republike Srpske, budžeta gradova, opština i fondova (tačka a), da je  poreska obaveza plaćanja poreza dospjelih za plaćanje u rokovima koji su propisani poreskim propisima (tačka v),  da je  poreski obveznik fizičko ili pravno lice, dio pravnog lica ili drugi subjekti koji su u skladu sa poreskim propisima u Republici Srpskoj obavezni da plate porez (tačka g),  članom 14. da poreski obveznik ima pravo i obavezu da se registruje u Poreskoj upravi i da prijavi organizacionoj jedinici u kojoj je registrovan promjenu adrese ili promjenu oblika organizovanja privrednog društva, te promjenu drugih podataka u vezi sa upisom u registar kod Poreske uprave (stav 1. tačka a), članom 15. da poreski postupak obuhvata, između ostalog, postupak registracije (stav 2. tačka a),  članom 20. da registraciju poreskih obveznika vrši Poreska uprava (stav 1), članom 25. da se prijava za registraciju obveznika iz člana 20. ovog zakona podnosi Poreskoj upravi u roku od osam dana od dana registracije kod organa nadležnih za registraciju pravnog lica, drugog subjekta, odnosno preduzetnika (stav 1), te da će Poreska uprava,  ako obveznik ne podnese prijavu za registraciju u roku iz stava 1. ovog člana, izvršiti registraciju po službenoj dužnosti, ako ima saznanja da je nastala obaveza registracije (stav 2),  članom 34. da poresku obavezu izmiruje neposredno poreski obveznik, osim u slučaju kada je ovim zakonom ili drugim poreskim propisima određeno da je drugo lice odgovorno za ispunjenje poreske obaveze poreskog obveznika (stav 2), a  članom 38. da se povezanim licima, u smislu ovog zakona, smatraju: članovi porodice poreskog obveznika, lice koje kontroliše obveznika, lice koje kontroliše obveznik ili lice koje je pod zajedničkom kontrolom sa obveznikom  (stav 1),  da su članovi porodice poreskog obveznika iz stava 1. tačka a) ovog člana supružnik poreskog obveznika, srodnici po krvi u pravoj liniji, braća i sestre, usvojenici i njihovi potomci koji žive u zajedničkom domaćinstvu sa poreskim obveznikom (stav 2) i da kontrola iz stava 1. tačka b) ovog člana znači vlasništvo, direktno ili putem jednog ili više pravnih lica, od najmanje 50% vrijednosti imovine ili najmanje 50%  glasova akcionara pravnog lica koje je u pitanju, na način da se smatra da lice posjeduje sve akcije koje diretno ili indiretno posjeduju članovi njegove porodice (stav 3).

         Pored navedenih ustavnih i zakonskih odredbi  Sud je imao u vidu i da je, u ranije vođenom postupku, ocjenjivao ustavnost, između ostalog,  i člana 38. stav 4. Zakona o poreskom postupku Republike Srpske, kojim je bila propisana odgovornost povezanih lica za obaveze poreskog obveznika, te donio  Odluku  U-30/16  od 30. januara 2019. godine („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 11/19),  kojom je utvrdio da navedena zakonska odredba nije u saglasnosti sa članom 5. alineja 4, članom 10, članom 48. stav 1. i članom 49. Ustava, kao ni sa članom 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda ističući u obrazloženju, pored ostalog: "da zakonodavac osporenim propisivanjem iz člana 38. stav 4. Zakona nije odredio nikakve uzročno-posljedične veze na osnovu kojih bi se zasnovala odgovornost povezanog lica za plaćanje neizmirene poreske obaveze poreskog obveznika, odnosno da nije jasno i predvidljivo utvrđeno koje od povezanih lica i po kom pravnom osnovu u obavezi da umjesto poreskog obveznika plati njegovu poresku obavezu kao supsidijarni platac, što je u suprotnosti sa pravnom sigurnošću kao jednim od najvažnijih segmenata načela vladavine iz člana 5. alineja 4. Ustava;  da su osporenom zakonskom odredbom, suprotno članu 10. Ustava, povezana lica kao građani dovedeni u neravnopravan položaj u pravu na zaštitu prava svojine samo po osnovu tog svojstva u odnosu na poreske obveznike; da je osporena zakonska norma u suprotnosti  sa načelom zaštite imovinskih prava iz člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju koje odredbe, pored ostalih,  postavljaju i zahtjev srazmjernosti prilikom zadiranja države u pravo na imovinu građana, kad je to u opštem interesu, odnosno da princip srazmjernosti koji podrazumijeva da ograničenje prava na imovinu mora biti razumno i takvo da se postigne legitimna svrha da je neophodno radi ostvarivanja postavljenog cilja i da teret koji se nameće nije pretjeran, u konkretnom slučaju nije ispunjen budući da je osporenim propisivanjem narušena pravična ravnoteža između javnog interesa i imovinskih interesa fizičkih i pravnih lica, kao i da je osporenim propisivanjem  došlo do povrede člana 48. stav 1. i člana 49. Ustava".

          Polazeći od izloženog Sud je utvrdio da član 22a stav 1. tačka a) Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11,108/11, 67/13,31/14 i 44/16) u dijelu koji glasi: " ...ili njihova povezana lica...," nije u saglasnosti sa Ustavom. Navedeno iz razloga što se ranije zauzeti stav ovog suda u pogledu odgovornosti povezanog lica za obaveze poreskog obveznika u cijelosti odnosi i na osporeno propisivanje iz člana 22a stav 1. tačka a) navedenog zakona u dijelu koji se tiče odgovornosti pravnog lica u osnivanju odnosno njegovog osnivača za neizmirene poreske obaveze sa njim povezanih lica. Naime, ovlašćenje zakonodavca da uredi poreski postupak, a u okviru toga i postupak registracije poreskih obveznika u Poreskoj upravi Republike Srpske,  istovremeno znači i obavezu da zakonska norma mora da ispunjava određene standarde koji se tiču njenog kvaliteta, dakle da bi zakonska odredba bila  u funkciji vladavine prava i jednakosti svih pred zakonom, ali i ostvarivanja osnovnih prava zajemčenih Ustavom, ona mora da bude jasna, precizna, dostupna adresatima i za njih predvidljiva, tj. takva da oni mogu stvarno i konkretno znati svoja prava i obaveze da bi u skladu sa njima mogli postupati. Imajući u vidu navedeno Sud je ocijenio da, propisivanje iz člana 22a. stav 1. tačka a) Zakona o poreskom postupku Republike Srpske u dijelu koji glasi: " ...ili njihova povezana lica...," posmatrano sa stanovišta zahtjeva koji proizlaze iz ustavnog načela vladavine prava, nije precizno i jasno, tj.  nisu precizno formulisani kriterijumi na osnovu kojih bi se zasnovala  odgovornost pravnog lica u osnivanju odnosno njegovih osnivača (pravnog  ili fizičkog lica) za neizmirene poreske obaveze sa njima povezanih lica. Ovo iz razloga što činjenica povezanosti, bez preciznog formulisanja za koje od povezanih lica i po kom osnovu je  pravno lice u osnivanju u obavezi da izmiri poresku obavezu kako bi mu Poreska uprava dodijelila JIB daje, po ocjeni Suda, prevelik nivo diskrecionih ovlašćenja Poreskoj upravi Republike Srpske koja u postupku registracije poreskih obveznika odlučuje o dodjeli, odnosno uskraćivanju JIB-a, što objektivno ugrožava pravo na pravnu sigurnost, kao jedan od najvažnijih segmenata načela vladavine prava, a uz to, budući da se bez jedinstvenog identifikacionog broja poreski obveznici ne mogu pojavljivati u pravnom prometu, čini je nesaglasnom i sa članom 39. stav 1, te članom 52. Ustava.

         Navode davaoca inicijative da osporeno propisivanje nije u saglasnosti sa članovima 25. i 27. stav 1, članom  30. stav 1, članom 31. stav 1, te članovima  50. i  66. stav 2. Ustava  Sud nije razmatrao iz razloga što su paušalni i ne sadrže obrazloženje u čemu se, u konkretnom slučaju, sastoji povreda ovih odredaba.

         U odnosu na  dio  inicijative kojim se osporavaju odredbe člana 38. st. 4. i 5. Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11,108/11, 67/13,31/14 i 44/16) Sud je utvrdio da je Odlukom broj U-30/16 od 30. januara 2019. godine („Službeni glasnik Republike Srpske“ broj 11/19) utvrđeno  da član 38. st. 4. i 5. Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11,108/11, 67/13,31/14 i 44/16) nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske, i to iz razloga koji su već navedeni u ovom obrazloženju.

         Imajući u vidu navedeno,  Sud, na osnovu člana 37. stav 1. tačka g) Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“ br. 104/11 i 92/12) nije prihvatio inicijativu za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti člana 38. st. 4. i 5.  Zakona o poreskom postupku Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 102/11, 108/11, 67/13, 31/14 i 44/16) jer je već odlučivao o istoj stvari.

         Cijeneći da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i da prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Sud  je,  na osnovu člana 40. stav 5. Zakona o Ustavnom sudu Republike Srpske, u ovom predmetu odlučio bez donošenja rješenja o pokretanju postupka. 

          Na osnovu izloženog Sud je odlučio kao u izreci ove odluke.

          Ovu odluku  Ustavni sud je donio u sastavu: predsjednik Suda mr Džerard Selman  i sudije: Milenko Arapović, Vojin Bojanić, Amor Bukić, Zlatko Kulenović, prof. dr Duško Medić, Irena Mojović, prof. dr Marko Rajčević i akademik prof. dr Snežana Savić.

Broj: U-43/18

25. aprila 2019. godine 

 

PREDSJEDNIK

USTAVNOG SUDA

Mr Džerard Selman, s.r.

 

 

 

Актуелно
11.9.2019.
Саопштење за јавност са 246. сједнице Уставног суда Републике Српске

10.9.2019.

10.9.2019.
Дневни ред 246. сједнице Уставног суда Републике Српске

17.7.2019.
Саопштење за јавност са 245. сједнице Уставног суда Републике Српске

15.7.2019.
Дневни ред 245. сједнице Уставног суда Републике Српске

26.6.2019.
Саопштење за јавност са 244. сједнице Уставног суда Републике Српске

24.6.2019.
Дневни ред 244. сједнице Уставног суда Републике Српске

22.5.2019.

22.5.2019.

22.5.2019.
Саопштење за јавност са 243. сједнице Уставног суда Републике Српске

Претраживање


Објашњење: унијети једну или више ријечи, на тренутно изабраном језику и у одговарајућем писму (ћирилица или латиница)
© 2009-2019. Уставни суд Републике Српске. Сва права задржана. | Политика приватности | Услови коришћења
html>